Chegara — mehrning bir qismi

Bola uchun taqiq faqat qoida emas, balki uning xohishi to‘xtatilgan lahzadir. Shu sababli u yig‘lashi, ranjishi yoki yana urinib ko‘rishi mumkin. Bunday reaksiya chegarani bekor qilish kerakligini anglatmaydi.

Katta odamning vazifasi bolaning hisini inkor qilmasdan, xavfsiz va aniq chegarani saqlashdir. «Xafa bo‘lganingni ko‘ryapman, lekin urish mumkin emas» kabi jumla mehr va qat’iylikni birga ifodalaydi.

Qisqa va aniq gapiring

Kichik bola uzun tushuntirishni, ayniqsa hayajonlangan paytda, eslab qolishi qiyin. Avval bitta sodda qoida ayting: «Devorga chizmaymiz», «Issiq choynakka tegmaymiz» yoki «Do‘konda yonimda yuramiz».

Ovozni balandlatmasdan, bolaning yoniga egilib va ko‘z darajasida gapirish foydali. Bir xil vaziyatda bir xil iboradan foydalanish qoidani tushunarliroq qiladi.

Nima qilish mumkinligini ko‘rsating

Faqat harakatni to‘xtatish bolaning keyin nima qilishini ochiq qoldiradi. Shu sababli taqiqdan keyin xavfsiz muqobil yo‘lni ko‘rsating: devor o‘rniga katta qog‘ozga chizish, xona ichida yugurish o‘rniga hovlida harakatli o‘yin o‘ynash yoki buyumni tortib olish o‘rniga navbat kutish.

Muqobil taklif ayni ehtiyojga yaqin bo‘lsa, bola unga osonroq o‘tadi. U chizmoqchi bo‘lsa — chizish uchun joy, harakat qilmoqchi bo‘lsa — xavfsiz harakat, mustaqil tanlamoqchi bo‘lsa — ikkita maqbul variant bering.

  • «Buni qilma»dan keyin «mana buni qilsa bo‘ladi» deb ayting
  • Muqobilni oldindan tayyorlab qo‘ying
  • Bolaning yoshiga mos, bajarish mumkin bo‘lgan variant taklif qiling
  • Xavfsizlik bilan bog‘liq vaziyatda chegarani darhol saqlang

Kichik tanlov bering

Ba’zan bola aynan mustaqil qaror qilmoqchi bo‘lgani uchun qarshilik ko‘rsatadi. Chegara ichida kichik tanlov berish mumkin: «Rasmni oq qog‘ozgami yoki rangli qog‘ozgami chizamiz?», «Uyga o‘zing yurasanmi yoki qo‘limdan ushlaysanmi?». Har ikki variant ham kattalar uchun maqbul bo‘lishi kerak.

Tanlovni ko‘paytirib yubormang. Ikki sodda variant kichik bolaga yetarli; juda ko‘p imkoniyat esa uni yanada charchatishi mumkin.

Norozilikka xotirjam javob bering

Bola muqobilni darhol qabul qilmasligi mumkin. Uning xafa bo‘lishiga joy qoldiring, ammo kelishilgan chegarani shoshilib o‘zgartirmang: «Sen devorga chizmoqchi eding. Men bunga ruxsat bermayman. Qog‘oz shu yerda, tayyor bo‘lsang birga chizamiz».

Hayajon kuchli paytda ko‘p nasihat qilish yoki uyaltirish o‘rniga, yonida qolish va qisqa jumlani takrorlash yetarli. Bola tinchigach, vaziyatni yana bir bor sodda qilib tushuntirish mumkin.

Qoidalarni oilada kelishtiring

Bir xil vaziyatda kattalar turlicha javob bersa, bola qaysi qoida amal qilishini tushunmay qoladi. Ona, ota va bolaga qaraydigan boshqa yaqinlar asosiy xavfsizlik hamda kundalik chegaralarni oldindan kelishib olgani ma’qul.

Mukammal izchillik bo‘lishi shart emas. Agar jahlingiz chiqib, qattiqroq gapirib yuborsangiz, tinchgach uzr so‘rab, qoidani yana xotirjam ayting. Bola chegarani ham, munosabatni tiklashni ham kattalarning namunasidan o‘rganadi.