2026-yildan yangi tartib amal qiladi
2026-yil 1-yanvardan O‘zbekistonda homiladorlik va tug‘ish nafaqasi Davlat ijtimoiy sug‘urtasi jamg‘armasi orqali proaktiv tarzda tayinlanib, to‘lanmoqda. Yangi tizim rasmiy mehnat shartnomasi bilan ishlaydigan ayollarni ish beruvchisi davlat yoki xususiy tashkilot ekanidan qat’i nazar, yagona sug‘urta mexanizmi bilan qamrab olishga mo‘ljallangan.
Nafaqa tug‘ruqqacha va tug‘ruqdan keyingi ta’til davri uchun bir martalik yalpi to‘lov sifatida hisoblanadi. Uni olish huquqi va miqdori faqat ish joyining turiga emas, sug‘urta staji hamda tizimda qayd etilgan rasmiy daromad ma’lumotlariga bog‘liq.
Jarayon qanday boshlanadi?
Tibbiyot muassasasi homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha mehnatga layoqatsizlik varaqasini elektron tarzda rasmiylashtirgach, zarur ma’lumotlar davlat axborot tizimlariga uzatiladi. Tizim sug‘urta staji, rasmiy daromad va boshqa kerakli ma’lumotlarni tekshiradi, shundan keyin nafaqa avtomatik hisoblanadi.
Odatda alohida ariza topshirish talab qilinmaydi. Tayinlangan mablag‘ Baraka ijtimoiy kartasiga o‘tkaziladi. Agar karta mavjud bo‘lsa, to‘lov unga avtomatik tushadi; karta yoki shaxsiy ma’lumotlar bilan bog‘liq masala bo‘lsa, rasmiy xizmat orqali holatni aniqlashtirish kerak bo‘lishi mumkin.
- Tibbiyot muassasasida elektron mehnatga layoqatsizlik varaqasi ochiladi
- Ma’lumotlar davlat tizimlari orqali tekshiriladi
- Nafaqa murojaatsiz, proaktiv tarzda tayinlanadi
- Tayinlangan mablag‘ ijtimoiy kartaga o‘tkaziladi
Nafaqa miqdori nimaga bog‘liq?
Hisoblashda sug‘urtalangan shaxsning o‘rtacha oylik ish haqi va sug‘urta staji inobatga olinadi. Amaldagi tartibda kamida 10 oylik sug‘urta staji nafaqa olish uchun muhim shartlardan biri hisoblanadi.
Staj 10–24 oy bo‘lsa o‘rtacha ish haqining 75 foizi, 25–60 oy bo‘lsa 85 foizi, 61 oy va undan ortiq bo‘lsa 100 foizi asosida hisoblash ko‘zda tutilgan. Yakuniy summa ta’til davri, tizimda qayd etilgan daromad va shaxsiy sug‘urta tarixiga ko‘ra aniqlanadi, shuning uchun boshqa inson olgan summa siz uchun mezon bo‘la olmaydi.
Davlat va xususiy sektor xodimlari uchun
Yangi tartibning muhim tomoni — rasmiy ishlayotgan ayolning davlat yoki xususiy tashkilotda bandligi alohida to‘lov mexanizmini talab qilmaydi. Nafaqani jamg‘arma hisoblaydi va to‘laydi; ish beruvchi esa bandlik, ish haqi va boshqa ma’lumotlarning davlat tizimlarida to‘g‘ri aks etishiga mas’ul.
Bu «har bir ishlayotgan ayolga avtomatik ravishda bir xil summa beriladi» degani emas. Rasmiy bandlik, sug‘urta staji va ma’lumotlarning to‘liqligi nafaqa tayinlanishiga ta’sir qiladi.
Ixtiyoriy sug‘urta kimlar uchun?
Yakka tartibdagi tadbirkorlar, o‘zini o‘zi band qilganlar va qonunchilikda ko‘rsatilgan ayrim boshqa guruhlar davlat ijtimoiy sug‘urtasida ixtiyoriy qatnashishi mumkin. Bunda nafaqa huquqi oldindan va muntazam to‘langan badallar hamda yetarli sug‘urta stajiga bog‘liq bo‘ladi.
Homiladorlikning oxirida bir marta badal to‘lash avtomatik ravishda to‘liq nafaqa huquqini bermaydi. Ixtiyoriy sug‘urta sizga tegishli bo‘lsa, to‘lov tartibi va stajingizni oldindan rasmiy xizmat orqali tekshiring.
Oldindan nimalarni tekshirish foydali?
Ta’til boshlanishidan oldin rasmiy bandlik va ish haqi ma’lumotlari to‘g‘ri kiritilganini, shaxsiy telefon raqami hamda identifikatsiya ma’lumotlari yangiligini tekshirish foydali. Ijtimoiy kartangiz bo‘lsa, uning faol ekanini ham ko‘rib chiqing.
Nafaqa tayinlanmasa, summa kutilganidan farq qilsa yoki to‘lov kechiksa, taxmin bilan kutib yurmasdan rasmiy ijtimoiy sug‘urta xizmati orqali sug‘urta staji, hisoblash bazasi va to‘lov holatini aniqlashtiring.
- Mehnat shartnomasi va rasmiy bandlik holatini tekshiring
- Tizimdagi ish haqi ma’lumotlari to‘g‘ri ekanini aniqlang
- Sug‘urta stajingizni oldindan ko‘rib chiqing
- Telefon raqami va ijtimoiy karta holatini yangilang
Muhim eslatma
Ijtimoiy sug‘urta qoidalari shaxsning bandlik turi, badallari va sug‘urta tarixiga qarab farq qilishi mumkin. Maqoladagi umumiy tartib shaxsiy hisob-kitob o‘rnini bosa olmaydi; yakuniy ma’lumotni rasmiy davlat xizmati va o‘zingizning sug‘urta yozuvlaringiz orqali tekshiring.
