Temperament — baho emas
Ba’zi bolalar tez tanishadi, yangi o‘yinlarga qiziqadi va odamlar orasida o‘zini erkin tutadi. Boshqalari esa sokinroq yoki ehtiyotkorroq bo‘lishi mumkin. Bu xususiyatlar bolaning yaxshi yoki yomonligini belgilamaydi.
«Sangvinik» kabi atamalar bolaning xulqini tushunishga yordam beruvchi umumiy tasvirlar xolos. Har bir bolada turli xususiyatlar bo‘ladi va ular vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkin.
Nima qiyin bo‘lishi mumkin?
Faol, kirishimli bola yangi mashg‘ulotga tez berilib, keyin e’tibori boshqa narsaga o‘tib ketishi mumkin. Bu dangasalik yoki qasddan qilinadigan ish emas; bola hali diqqatni boshqarish va ishni yakunlashni o‘rganayotgan bo‘lishi mumkin.
Uyda qanday yordam berish mumkin?
- Topshiriqni kichik, tushunarli qadamlarga ajrating
- Bola harakatini emas, aniq qilgan sa’y-harakatini va tugallagan ishini maqtang
- Stol o‘yinlari, shaxmat, konstruktor yoki mantiqiy o‘yinlarni majburlamasdan taklif qiling
- Uy vazifasi yoki ish uchun qisqa, tinch vaqt va aniq yakun belgisini yarating
- Katta vazifadan oldin bolaning tanlashiga imkon beradigan ikki-uch variant bering
Bog‘chada moslashishga yordam
Tarbiyachi bilan bolaning kuchli tomonlari, qiziqishlari va unga mos keladigan yondashuvlar haqida qisqacha gaplashib olish foydali. Masalan, faol bola uchun yangi faoliyatga oldindan tayyorlanish, navbat kutishni kichik o‘yin orqali mashq qilish yoki topshiriqni bir necha qisqa bosqichga ajratish yengilroq bo‘lishi mumkin.
Maqsad bolani «tuzatish» emas, balki unga guruhda o‘zini xavfsiz, eshitilgan va ishonchli his qilishiga yordam berishdir.
Qachon mutaxassis bilan gaplashish kerak?
Agar diqqat, hissiyot yoki xulqdagi qiyinchiliklar muntazam bo‘lib, maktab, do‘stlik yoki uy hayotiga sezilarli ta’sir qilsa, pediatr yoki bolalar psixologi bilan maslahatlashish mumkin.
