Keskin tortish kichik tirsakka zarar yetkazishi mumkin
Kichik bolalarda tirsak atrofidagi suyak va boylamlar hali rivojlanishda davom etadi. Qo‘l yoki bilakdan keskin tortilganda bilak suyagining boshchasi uni ushlab turadigan halqasimon boylam ostidan qisman sirg‘alib chiqishi mumkin. Bu holat ko‘pincha «tortilgan tirsak» deb ataladi.
Bunday jarohat bola yiqilayotganida qo‘lidan qattiq ushlab qolish, yurishni istamagan bolani bilagidan tortish, qo‘llaridan ko‘tarish yoki aylantirish paytida yuz berishi mumkin. Har bir tortish jarohatga olib kelmaydi, ammo xavfni kamaytirish uchun bolani qo‘l panjasi yoki bilagidan ko‘tarishdan saqlanish kerak.
Qaysi harakatlardan saqlanish kerak?
Bolaning ikki qo‘lidan ushlab havoda aylantirish yoki zinadan, yo‘lakdan va ko‘lmakdan qo‘li bilan tortib ko‘tarish quvnoq o‘yindek ko‘rinishi mumkin. Lekin bu paytda tana og‘irligi kichik tirsak bo‘g‘imiga tushadi.
Kiyim kiydirishda ham bolaning qo‘lini yeng ichidan keskin tortmang. U yiqilib ketayotgan bo‘lsa, imkon qadar gavdasidan tutib qolishga harakat qiling. Favqulodda vaziyatda avvalo bolani xavfdan olib chiqish kerak, keyin esa qo‘lini qanday ishlatayotganini kuzating.
- Bolani qo‘l panjasi yoki bilagidan ko‘tarmang
- Qo‘llaridan ushlab havoda aylantirmang
- Yurishni istamagan bolani bilagidan sudramang
- Kiyim yengidan qo‘lini kuch bilan tortib chiqarmang
Bolani qanday xavfsizroq ko‘tarish mumkin?
Kichik bolani ko‘tarishda ikki qo‘lingiz bilan uning gavdasini qo‘ltiq ostidan yoki ko‘krak qafasi atrofidan tayanch bilan ushlang. Bola kattaroq bo‘lsa, bir qo‘l bilan gavdasini, ikkinchisi bilan son yoki dumbasini qo‘llab-quvvatlash qulayroq bo‘lishi mumkin.
O‘yin paytida bolani aylantirishni xohlasangiz, uning qo‘llariga osilish o‘rniga yerda birga raqs tushish, quchoqlab burilish yoki yoshiga mos boshqa xavfsiz harakatni tanlang. Bolaga qaraydigan boshqa kattalarga ham bir xil qoida haqida ayting.
Jarohat qanday bilinishi mumkin?
Tortilgan tirsak yuz berganda bola birdan yig‘lashi, bir qo‘lini ishlatmay qo‘yishi yoki uni tanasiga yaqin, biroz bukilgan holatda tutishi mumkin. Qo‘lni burish yoki ko‘tarishga urinish og‘riqni kuchaytirishi mumkin.
Tashqaridan shish yoki ko‘karish ko‘rinmasligi jarohat yo‘q degani emas. Ayni paytda kuchli shish, shaklning o‘zgarishi, ko‘karish yoki yiqilishdan keyingi kuchli og‘riq boshqa jarohat, jumladan sinish ehtimolini ham ko‘rsatishi mumkin. Tashxisni faqat tibbiy mutaxassis qo‘yadi.
Uyda joyiga solishga urinmang
Bola qo‘lini ishlatmay qolsa, uni to‘g‘rilash, burash, uqalash yoki kuch bilan harakatlantirishga urinmang. Tirsakni joyiga tushirishga o‘xshash usullarni uyda takrorlash boshqa jarohatni og‘irlashtirishi mumkin.
Bolani qulay holatda tuting va imkon qadar tez pediatr, travmatolog yoki shoshilinch yordam xizmatiga murojaat qiling. Mutaxassis jarohat qanday yuz berganini so‘raydi, qo‘lni tekshiradi va sinish yoki boshqa shikastlanish ehtimolini baholaydi.
Davolashni mutaxassis bajaradi
Agar shifokor tortilgan tirsak deb aniqlasa, maxsus qisqa harakat bilan boylam va suyak munosabatini tiklashi mumkin. Muolajadan keyin ko‘pchilik bola qo‘lini yana ishlata boshlaydi, ammo qancha vaqtda tiklanishi jarohat va ko‘rik natijasiga bog‘liq.
Bola qo‘lini ishlatishda davom etmasa yoki og‘riq qolsa, qo‘shimcha tekshiruv kerak bo‘lishi mumkin. Ota-onaning vazifasi muolajani takrorlash emas, berilgan tavsiyaga amal qilish va qayta murojaat qilish kerak bo‘lgan belgilarni aniqlashtirib olishdir.
Oddiy odat jarohatning oldini oladi
Bolani gavdasidan tayanch bilan ko‘tarish va qo‘lidan keskin tortmaslik kundalik xavfsizlikning oddiy qoidasi. Bu qoida sayrda, kiyintirishda, o‘yinda va bola yiqilayotgan paytda ayniqsa muhim.
Jarohat tasodifan sodir bo‘lishi mumkin; o‘zingizni ayblash o‘rniga bolani xotirjam tuting va tibbiy yordamga murojaat qiling. Keyin oiladagi barcha kattalar bilan xavfsiz ko‘tarish usulini kelishib oling.
