Takroriy savol ortida turli ehtiyoj bo‘lishi mumkin
Bola bir xil savolni o‘nlab marta berishi ota-onani charchatishi tabiiy. Ammo bu har doim ataylab bezovta qilish degani emas. Bola javobni eslab qolishga, voqeani kutishga, tushunmagan joyini aniqlashga yoki shunchaki suhbatni davom ettirishga urinayotgan bo‘lishi mumkin.
Ayniqsa kichik yoshda vaqt va ketma-ketlikni tasavvur qilish qiyinroq kechadi. Shuning uchun bolaning savolini faqat takrorlanishiga qarab emas, ayni paytdagi vaziyatiga qarab tinglash foydali.
Javobni qisqa va aniq qiling
Uzun tushuntirish o‘rniga, bola tushunadigan bir-ikki jumladan foydalaning: «Avval tushlik qilamiz, keyin parkka boramiz». Bir xil vaziyatda bir xil so‘zlarni takrorlash bolaga tartibni anglashga yordam beradi.
«Ikki soatdan keyin» kabi vaqt ifodasi kichik bola uchun mavhum bo‘lishi mumkin. Voqeani uning kunidagi tanish harakat bilan bog‘lang: nonushta, bog‘cha, uyga qaytish yoki uxlashdan keyin.
Bolani suhbatga qo‘shing
Bola javobni o‘zi aytib ko‘rsa, ma’lumotni qayta ishlash va kutish jarayoni faolroq bo‘ladi. Xato javob bersa, uni uyaltirmasdan, qisqa qilib to‘g‘ri tartibni yana ayting.
- «Senga nima deganim esingdami?» deb eslashiga imkon bering
- «Seningcha, hozir qayoqqa ketyapmiz?» deb fikrini so‘rang
- Javobni eshitganini tekshirish uchun savol nimaga oidligini aniqlang
- Bola kutayotgan voqeani oddiy rasmlar yoki kun tartibi bilan ko‘rsating
Ba’zan bolaga e’tibor kerak bo‘ladi
Takroriy savol suhbatga ehtiyojni ham bildirishi mumkin. «Men bilan gaplashging kelyapti shekilli. Hozir nimalarni o‘ylayotganingni aytib ber», deb muloyim taklif qiling. Bir necha daqiqalik bo‘linmagan e’tibor ba’zan savollarni kamaytiradi.
Ota yoki ona band bo‘lsa, aniq va’dani aytish mumkin: «Men idishlarni joyiga qo‘yib bo‘lgach, sen bilan ikki daqiqa gaplashaman». Imkon qadar shu va’daga qaytish bolaning ishonchini qo‘llab-quvvatlaydi.
Sabr tugayotgan paytda chegarani saqlang
Savol yigirmanchi marta berilsa, har safar hammasini boshidan tushuntirish shart emas. «Javob o‘zgarmadi — kechki ovqatdan keyin. Endi buni menga sen aytib ber», deyish mumkin.
Ovoz balandlashayotganini sezsangiz, qisqa tanaffus qiling va javobni ixcham saqlang. Bolaning savoli qabul qilinadi, ammo ota-onaning charchagani ham haqiqiy holat; xotirjam chegara muloqotni saqlashga yordam beradi.
