Har doim ham yomon xulq emas
Bola aytgan gap haqiqatga to‘g‘ri kelmasa, ota-onada xavotir paydo bo‘lishi tabiiy. Ammo bunday holat ko‘pincha yosh xususiyatlari, qo‘rquv yoki his-tuyg‘ular bilan bog‘liq bo‘ladi.
3–4 yoshda
Bu yoshdagi bolalar xayol va borliqni aralashtirib yuborishi mumkin. Ular o‘yinchoq gapirayotganiga yoki superqahramon kelganiga chin dildan ishonishi ehtimol. Bu ko‘pincha fantaziya va tafakkur rivojlanishining bir qismidir.
5–7 yoshda
Kattaroq bola rost va yolg‘on o‘rtasidagi farqni tushuna boshlaydi. U jazodan qo‘rqishi, boshqalarda taassurot qoldirishni istashi yoki shaxsiy hududini himoya qilishga urinishi mumkin.
Ota-onalar nima qila oladi?
- Vazminlikni saqlang: baqiriq va ayblov bola ko‘proq yashirishiga olib kelishi mumkin
- Bola rost gapirganda uni kamsitmasligingizni ko‘rsating
- Gap ortida xavotir, uyat yoki e’tiborga ehtiyoj bor-yo‘qligini muhokama qiling
- O‘zingiz ham rostgo‘y muloqotga namuna bo‘ling
Nimalardan saqlanish kerak?
- Bolaning oldida uni uyaltirishdan
- Uni «yolg‘onchi» yoki «aldamchi» deb atashdan
- So‘roqqa tutishdan
- Rost gapirgani uchun jazo bilan qo‘rqitishdan
Muhim
Ishonchli va vazmin munosabat bolaning rostgo‘ylikni o‘rganishiga yordam beradi. Vaziyat doimiylashsa yoki oiladagi munosabatlarga sezilarli ta’sir qilsa, bolalar psixologi bilan maslahatlashish foydali bo‘lishi mumkin.
